معرفی به دوست

سامرا

سامرا شهر سامرا چهارمین شهر مقدس عراق است. ساختمان این شهر که در 124 کیلومترى شمال بغداد و در سمت شرق رودخانه دجله قرار گرفته، به سال 221 هـ . باز مى گردد. در این سال محمد المعتصم بالله فرزند هارون الرشید پایتخت خلافت را از شهر بغداد به سامرا منتقل ساخت و تا سال 256 هـ . هشت خلیفه از این شهر حکمرانى و خلافت نمودند. در این سال المعتمد على الله عباسى بار دیگر به بغداد بازگشت و آنجا را پایتخت خلافت قرار داد. سامرا طى مدت سه دهه پایتختى، توسعه فراوانى یافت و تعداد زیادى از کاخها و تفریح گاهها و مساجد در این شهر ساخته شد. آنچه امروزه بر اهمیت این شهر مى افزاید، قرار داشتن بُقعه پاک دو امام معصوم و برخى از افراد خانواده ایشان مى باشد.

حرم مطهر امام دهم حضرت على بن محمد الهادى(علیهما السلام) (تاریخ شهادت: سال 254 هـ .) و امام یازدهم امام حسن بن على عسکرى(علیهما السلام)(تاریخ شهادت: 260 هـ .) قلب شهر امروزى را تشکیل مى دهد، این بقعه در دوران زندگانى دو امام(علیهما السلام)خانه مسکونى آنان بود، و پس از شهادت در آنجا دفن شده اند. نخستین ساختمان برآرامگاه آنان، از قرن چهارم هجرى است که تاکنون همواره تجدید و ترمیم شده و توسعه یافته است. این حرم مطهر داراى گنبدى است که یکى ازبزرگترین گنبدها در جهان اسلام است، محیط این گنبدِ طلایىِ عظیم، 68 متر است که در آن 72 هزار کاشى طلا به کار رفته است. در دو سمت این گنبد دو گلدسته طلایى زیبا قرار دارد که هر یک داراى 36 متر طول است. گنبد کنونى در سال 1200 هـ . بر جاى گنبد کهنى که ناصرالدوله حمدانى در سال 333 هـ . آن را ساخته بود بنا گردید. در زیر گنبد حرم مطهر، ضریح نقره اى زیبایى قرار دارد که ساخته هنرمندان اصفهانى در سالهاى دهه 60 میلادى است. درون ضریح آرامگاه دو امام معصوم و «حکیمه خاتون» دختر حضرت جواد و عمه امام عسکرى است که شاهد ولادت امام زمان«عج» بوده است. این بانو زنى پرهیزکار و مورد احترام چهار امام معصوم بوده است و دیگرى «نرگس خاتون» همسر امام حسن عسکرى(علیه السلام)و مادر امام زمان است.

درون حرم و قسمتهایى از رواقها به طرز زیبایى آینه کارى شده و از یادگارهاى ملک فیصل اوّل پادشاه هاشمى عراق است و به وسیله ایوانى فراخ و سقف دار به صحنى که گرداگرد حرم را فرا گرفته راه مى یابد. از ویژگیهاى این صحن آن است که فاقد حجره مى باشد. در زاویه شمال غربى صحن مطهر، مجموعه اى متشکّل از صحن و ایوان و مسجدى بزرگ با گنبدى کاشى کارى شده قرار دارد که به «مجموعه غیبت» مشهور است. در زیر این مجموعه زیرزمینى است که به «سرداب غیبت» شهرت دارد، و نیز این مجموعه بخشى از خانه مسکونى حضرت عسکرى بوده است که در این زیرزمین به عبادت مى پرداخته و پس از او محل اقامت امام زمان(علیه السلام)بوده است. این محل از دیرباز مورد توجه شیعه بوده است و از آن جهت که عبادتگاه سه امام بوده، از قداست و احترام ویژه اى برخوردار است. گفتنى است که به وسیله پله هایى مى توان به زیرزمین رسید. فضاى اصلى و کهن زیرزمین عبارت است از تالارى مربع مستطیل به ابعاد 3×5 متر. در شرق این تالار فضایى است که پنجره اى از چوب دارد و محل عبادت امام(علیه السلام) بوده است.

پنجره این نمازخانه یکى از با ارزشترین قطعات باقى مانده از دوران عباسیان است و داراى کتیبه اى کهن مى باشد. این پنجره به دستور الناصر لدین الله عباسى (که از خلفاى علاقمند به اهل بیت(علیهم السلام)بود) در سال 606 هـ . ساخته شده است. در کاشى کارى درون این بقعه نام ناصرالدین شاه قاجار ثبت شده است که در سفر عتبات خود به زیارت این جایگاه تشرف یافته است.

خدام سرداب در داخل این بقعه کوچک حفره اى تعبیه کرده اند و از آن به زائران خاک مى دهند که فاقد هرگونه توجیه و دلیل شرعى است; کاشیکاریهاى صحن و سردرهاى ورودى از دوره قاجاریه است.

آثار تاریخى سامرا:

* مسجد جامع سامرا، به «جامع المتوکل» مشهور شده و از ساختمانهاى یکى از پلیدترین خلفاى عباسى; یعنى متوکل عباسى (232-247 هـ .) است.
این مسجد یکى از عظیم ترین مساجد جهان اسلام در آن دوره بشمار مى رفته. امروزه فقط مأذنه و دیوارهاى آن باقى است که همین دو نیز دلیل بر عظمت این ساختمان است.
ابعاد دیوارهاى مسجد 160×240 متر است آنچه بر اهمیت معمارى این مسجد مى افزاید گلدسته آن است که به «ملویه» شهرت دارد و در شمال برج و باروى مسجد و در فاصله 25 مترى آن ساخته شده است. ساختمان این گلدسته مخروطى شکل است که بر قاعده اى مربع به طول 32 متر قرار دارد. این مأذنه بر خلاف سنت تمام گلدسته ها، که راه رسیدن به بام آن از پله هایى است که درون مأذنه تعبیه شده، از بیرون آن مى باشد; از این رو پله ها گِرداگرد سطح بیرونى گلدسته را دور زده و به بام آن که در ارتفاع 52 مترى از زمین است مى رسد. بنا به روایت مورخان، متوکل مبلغ 5 میلیون درهم براى ساختمان این مسجد هزینه کرده است.

* متوکّلیه ، شهر کهن سامرا است که از سوى متوکل عباسى ساخته شد و امروزه خرابه هاى این شهر در فاصله کوتاهى از شمال سامرا نمایان است. از ویژگى هاى این شهر، خیابان کشیهاى منظم و مستقیمى است که نمونه آن در دیگر شهرها کمتر یافت مى شود. در بخشى از این شهر مسجدى به نام «جامع ابى دُلَف» وجود دارد.

* جامع ابى دلف، نمونه کوچکترِ مسجدجامع متوکل است به ابعاد 138×215 متر با بارویى به ضخامت 60/1 متر. این مسجد داراى 18 دروازه است. گلدسته این مسجد شبیه ملویه است، بااین تفاوت که ارتفاع آن19متر مى باشد. این مسجد به نام قاسم بن عیساى عِجْلى مشهور به أبودلف (متوفاى 226 هـ .) نامگذارى شده که از فرماندهان عباسى و از شیعیان معتقد بشمار مى رفته است.

* قصرهاى سامرا ، خلفاى عباسى که به سامرا نقل مکان کردند، همگى مشهور به فسق و فجور و برگزارى مجالس جشن و سرور و شادمانى بودند; از این رو، اقدام به ساختمان کاخهاى سرسبز و خوش آب و هواى متعددى در جاى جاى این شهر و در کناره هاى رودخانه دجله کردند که امروزه تنها از آن کاخها دیوارهاى فرو ریخته و ستونهاى ویرانه باقى مانده است.

نام برخى از کاخها در سمت شمال غربى مسجد جامع متوکل و در شهر المتوکلیه:

قصر الجعفرى، قصر العروس، قصر المختار، قصر الوحید، قصر الجعفرى المُحْدَث، قصر الغریب، قصر الصبح، قصر الملیح، قصر بستان الایتاخیه، قصر التلّ، قصر الجوسق، قصر برکوارا، قصر القلائد، قصر الغَرد، قصر المتوکّلیه، قصر البهو، قصر اللؤلؤه و... بنابه روایت مورخان حداقل هزینه ساختمان هر یک از این قصرها، متجاوز از پنج میلیون درهم بوده است.

نظر به مطلب
نام:  
ایمیل:
متن:  500 حرف دیگر میتوانید تایپ کنید
کد امنیتی: 80655
   
 
قدرت گرفته از پرتال ترنم